მიოკარდიუმის იშემია
მიოკარდიუმის იშემია
მიმოხილვა
მიოკარდიუმის იშემია (ასევე ცნობილია როგორც გულის იშემია ან კარდიული იშემია) არის მდგომარეობა, როდესაც გულის კუნთს (მიოკარდიუმს) საკმარისი რაოდენობით სისხლი და ჟანგბადი აღარ მიეწოდება.
ეს ხდება მაშინ, როდესაც გულის მკვებავი არტერიები (კორონარული არტერიები) ნაწილობრივ ან მთლიანად ვიწროვდება ან იბლოკება.
ჟანგბადის ნაკლებობის გამო:
- გული ნაკლებად ეფექტურად ტუმბავს სისხლს;
- ვითარდება გულმკერდის ტკივილი (სტენოკარდია);
- მძიმე შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს გულის შეტევა (ინფარქტი).
რა იწვევს მიოკარდიუმის იშემიას?
- კორონარული არტერიების დაავადება (ათეროსკლეროზი)
ყველაზე გავრცელებული მიზეზია.
არტერიების კედლებში გროვდება:
- ქოლესტერინი;
- ცხიმები;
- კალციუმი;
- სხვა ნივთიერებები.
ეს წარმოქმნის პლაქებს, რომლებიც ავიწროებს სისხლძარღვებს და ამცირებს სისხლის ნაკადს.
2. სისხლის კოლტი (თრომბი)
თუ პლაქა გასკდა:
- შეიძლება ჩამოყალიბდეს თრომბი;
- თრომბმა მთლიანად დახუროს არტერია;
- განვითარდეს მწვავე იშემია და ინფარქტი.
3. კორონარული არტერიის სპაზმი
არტერიის კედლის კუნთების უეცარი შეკუმშვა შეიძლება დროებით:
- შეამციროს სისხლის ნაკადი;
- ან სრულად შეაჩეროს სისხლის მიწოდება გულის ნაწილში.
ეს შედარებით იშვიათი მიზეზია.
სიმპტომები
ზოგიერთ ადამიანს საერთოდ არ აქვს სიმპტომები.
ამას მდუმარე იშემია (Silent Ischemia) ეწოდება.
ყველაზე ხშირი სიმპტომი
- გულმკერდის ტკივილი ან ზეწოლის შეგრძნება (სტენოკარდია).
ხშირად ტკივილი მდებარეობს გულმკერდის მარცხენა მხარეს.
სხვა სიმპტომები
- კისრის ტკივილი;
- ყბის ტკივილი;
- მხრის ან ხელის ტკივილი;
- სწრაფი გულისცემა;
- ქოშინი ფიზიკური დატვირთვისას;
- გულისრევა;
- ღებინება;
- ოფლიანობა;
- დაღლილობა.
ქალებში, ხანდაზმულებსა და დიაბეტის მქონე პირებში ეს სიმპტომები ხშირად უფრო გამოხატულია, ვიდრე კლასიკური გულმკერდის ტკივილი.
როდის უნდა მიმართოთ სასწრაფო დახმარებას?
დაუყოვნებლივ მიმართეთ გადაუდებელ სამედიცინო დახმარებას, თუ გაქვთ:
- ძლიერი გულმკერდის ტკივილი;
- გულმკერდის ტკივილი, რომელიც არ ქრება;
- ძლიერი ქოშინი;
- უეცარი სისუსტე;
- ინფარქტის ნიშნები.
იშემიის გამომწვევი ფაქტორები
გულმკერდის ტკივილის ან იშემიის ეპიზოდის პროვოცირება შეუძლია:
- ფიზიკურ დატვირთვას;
- ემოციურ სტრესს;
- სიცივეს;
- კოკაინის გამოყენებას;
- დიდი რაოდენობით საკვების მიღებას;
- სქესობრივ აქტივობას.
რისკ-ფაქტორები
თამბაქოს მოხმარება
მოწევა:
- აზიანებს არტერიების კედლებს;
- აჩქარებს ათეროსკლეროზს;
- ზრდის თრომბების წარმოქმნის რისკს.
დიაბეტი
როგორც 1 ტიპის, ისე 2 ტიპის დიაბეტი მნიშვნელოვნად ზრდის:
- იშემიის;
- ინფარქტის;
- გულის სხვა დაავადებების რისკს.
მაღალი არტერიული წნევა
დროთა განმავლობაში:
- აზიანებს სისხლძარღვებს;
- აჩქარებს ათეროსკლეროზის განვითარებას.
მაღალი LDL („ცუდი“) ქოლესტერინი
ქოლესტერინი წარმოადგენს პლაქების მთავარ კომპონენტს.
მაღალი ტრიგლიცერიდები
ასევე ხელს უწყობს არტერიების შევიწროებას.
სიმსუქნე
ასოცირებულია:
- დიაბეტთან;
- ჰიპერტენზიასთან;
- მაღალი ქოლესტერინის დონესთან.
მუცლის გარშემოწერილობა
რისკი იზრდება, თუ წელის გარშემოწერილობა აღემატება:
- ქალებში — 89 სმ-ს;
- მამაკაცებში — 102 სმ-ს.
ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა
უმოძრაო ცხოვრების წესი ზრდის:
- სიმსუქნის;
- ქოლესტერინის;
- ტრიგლიცერიდების;
- გულის დაავადებების რისკს.
გართულებები
- გულის შეტევა (მიოკარდიუმის ინფარქტი)
თუ კორონარული არტერია სრულად დაიბლოკა:
- გულის კუნთის ნაწილი კვდება;
- ვითარდება ინფარქტი.
ეს შეიძლება იყოს სიცოცხლისთვის საშიში.
2. არითმია
არანორმალურმა გულის რიტმმა შეიძლება:
- დაასუსტოს გული;
- გამოიწვიოს უეცარი გულის გაჩერება.
3. გულის უკმარისობა
ხშირი ან ხანგრძლივი იშემიური ეპიზოდები დროთა განმავლობაში ასუსტებს გულის კუნთს.
მკურნალობა
მკურნალობის მთავარი მიზანია გულისკენ სისხლის ნაკადის გაუმჯობესება.
შესაძლო მეთოდებია:
მედიკამენტები
- ანტითრომბოციტული პრეპარატები;
- ქოლესტერინის დამწევი საშუალებები;
- ბეტა-ბლოკერები;
- ნიტრატები და სხვა.
ანგიოპლასტიკა და სტენტირება
დაბლოკილი არტერიის გახსნა სპეციალური კათეტერის საშუალებით.
კორონარული შუნტირება
ახალი გზის შექმნა სისხლის გადასატანად დაბლოკილი უბნის გვერდის ავლით.
პრევენცია
მიოკარდიუმის იშემიის თავიდან ასაცილებლად რეკომენდებულია:
✅ მოწევის შეწყვეტა
✅ ჯანსაღი კვება
✅ ქოლესტერინის კონტროლი
✅ არტერიული წნევის კონტროლი
✅ დიაბეტის მართვა
✅ რეგულარული ფიზიკური აქტივობა
✅ ჯანსაღი წონის შენარჩუნება
✅ სტრესის შემცირება