05 Ноя
Cardiogenic Shock_ Heart Function Infographic

კარდიოგენური შოკი

კარდიოგენური შოკი

მიმოხილვა

კარდიოგენური შოკი არის სიცოცხლისთვის უკიდურესად საშიში მდგომარეობა, რომელიც ვითარდება მაშინ, როდესაც გული მოულოდნელად ვეღარ ტუმბავს იმდენ სისხლს, რამდენიც ორგანიზმის მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად არის საჭირო.

ყველაზე ხშირად კარდიოგენური შოკი გამოწვეულია მასიური ან მძიმე გულის შეტევით (მიოკარდიუმის ინფარქტით), თუმცა ყველა გულის შეტევა არ იწვევს კარდიოგენურ შოკს.

ეს მდგომარეობა იშვიათია, მაგრამ გადაუდებელი მკურნალობის გარეშე ხშირად ლეტალურად სრულდება.

სიმპტომები

კარდიოგენური შოკის ნიშნებია:

  • ძალიან სწრაფი სუნთქვა;
  • ძლიერი ქოშინი;
  • ძალიან სწრაფი გულისცემა;
  • სუსტი პულსი;
  • დაბალი არტერიული წნევა;
  • ძლიერი ოფლიანობა;
  • ცივი ხელები და ფეხები;
  • შარდის გამოყოფის შემცირება ან სრული შეწყვეტა;
  • ცნობიერების დაბინდვა ან დაკარგვა.

გულის შეტევის სიმპტომები

კარდიოგენური შოკი ხშირად ვითარდება მძიმე გულის შეტევის ფონზე.

გულის შეტევის ნიშნებია:

🚨 გულმკერდის ტკივილი ან მოჭერის შეგრძნება

🚨 ზეწოლა, წვა ან სიმძიმე გულმკერდში

🚨 ტკივილის გავრცელება:

  • მხარში;
  • მკლავში;
  • ზურგში;
  • კისერში;
  • ყბაში;
  • კბილებში;
  • მუცლის ზედა ნაწილში

🚨 ცივი ოფლი

🚨 გულისრევა

🚨 თავბრუსხვევა

🚨 ძლიერი დაღლილობა

🚨 ქოშინი

გულის შეტევის დროს ტკივილი, როგორც წესი, 15 წუთზე მეტხანს გრძელდება.

ქალებში, ხანდაზმულებში და დიაბეტის მქონე ადამიანებში სიმპტომები ზოგჯერ ნაკლებად გამოხატულია და შეიძლება გამოვლინდეს მხოლოდ:

  • გულისრევით;
  • კისრის ტკივილით;
  • ზურგის ტკივილით;
  • ძლიერი სისუსტით.

როდის უნდა მიმართოთ სასწრაფო დახმარებას?

❗ დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება (112), თუ ადამიანს აქვს:

  • გულის შეტევის ნიშნები;
  • უეცარი ძლიერი ქოშინი;
  • ცნობიერების დაკარგვა;
  • ძალიან დაბალი წნევა;
  • ცივი და ოფლიანი კანი.

დროული დახმარება მნიშვნელოვნად ზრდის გადარჩენის შანსს და ამცირებს გულის დაზიანებას.

მიზეზები

კარდიოგენური შოკი ვითარდება მაშინ, როდესაც გულის კუნთი ვერ იღებს საკმარის ჟანგბადს და ვერ ასრულებს სატუმბ ფუნქციას.

ყველაზე ხშირი მიზეზია:

მიოკარდიუმის ინფარქტი (გულის შეტევა)

განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც დაზიანებულია გულის მარცხენა პარკუჭი — მთავარი სატუმბი კამერა.

სხვა მიზეზები

მიოკარდიტი

გულის კუნთის ანთება.

ინფექციური ენდოკარდიტი

გულის შიდა გარსისა და სარქვლების ინფექცია.

მძიმე გულის უკმარისობა

ნებისმიერი მიზეზით გამოწვეული გულის ძლიერი დასუსტება.

წამლების ზედოზირება

ზოგიერთმა მედიკამენტმა ან ტოქსიკურმა ნივთიერებამ შეიძლება შეამციროს გულის მუშაობა.

რისკ-ფაქტორები

კარდიოგენური შოკის განვითარების რისკი იზრდება, თუ:

  • ხანდაზმული ხართ;
  • ადრე გქონდათ გულის შეტევა;
  • გაქვთ გულის უკმარისობა;
  • გაქვთ კორონარული არტერიების დაავადება;
  • გაქვთ დიაბეტი;
  • გაქვთ მაღალი არტერიული წნევა;
  • ქალი ხართ.

გართულებები

კარდიოგენური შოკი გადაუდებელი მდგომარეობაა და შეიძლება გამოიწვიოს:

სიკვდილი

მკურნალობის გარეშე სიკვდილიანობის მაჩვენებელი ძალიან მაღალია.

ორგანოების დაზიანება

სისხლის ნაკადის შემცირების გამო შეიძლება დაზიანდეს:

  • თირკმელები;
  • ღვიძლი;
  • ტვინი;
  • სხვა სასიცოცხლო ორგანოები.

პრევენცია

კარდიოგენური შოკის საუკეთესო პრევენცია გულის შეტევის პრევენციაა.

ამისათვის მნიშვნელოვანია:

✅ მოწევის შეწყვეტა

✅ ჯანსაღი წონის შენარჩუნება

✅ ბოსტნეულით, ხილითა და მთლიანი მარცვლეულით მდიდარი კვება

✅ მარილის, შაქრისა და გაჯერებული ცხიმების შემცირება

✅ არტერიული წნევის კონტროლი

✅ ქოლესტერინის კონტროლი

✅ დიაბეტის მართვა

✅ რეგულარული ფიზიკური აქტივობა (მინიმუმ 30 წუთი დღეში)

✅ ალკოჰოლის შეზღუდვა

✅ 7–9 საათიანი ხარისხიანი ძილი

✅ სტრესის მართვა

მოკლე შეჯამება

კარდიოგენური შოკი არის კრიტიკული მდგომარეობა, როდესაც გული ვეღარ აწვდის ორგანიზმს საკმარის სისხლს. ყველაზე ხშირი მიზეზი მძიმე გულის შეტევაა. სიმპტომებია ძლიერი ქოშინი, დაბალი წნევა, სუსტი პულსი, ცივი კიდურები და ცნობიერების დარღვევა. ეს მდგომარეობა საჭიროებს დაუყოვნებელ გადაუდებელ სამედიცინო დახმარებას, რადგან დროულმა მკურნალობამ შეიძლება გადაარჩინოს სიცოცხლე და თავიდან აიცილოს ორგანოების მძიმე დაზიანება.